Benzerlik Oranı Nasıl Düşürülür? İntihal Raporunu "Yeşile" Çevirmenin 7 Etkili Yolu

Tarih: 24 Mayıs 2024 | Yazar: Akademik Danışmanlık Ekibi

Akademik bir tez yazarken, bir makale hazırlarken veya web siteniz için içerik üretirken karşınızdaki en büyük engellerden biri yüksek benzerlik oranıdır.

Turnitin veya iThenticate gibi yazılımlardan gelen o kırmızı renkli yüksek yüzde, emeklerinizin boşa gitmesi korkusunu yaratabilir.

Bu yazıda, etik kurallar çerçevesinde benzerlik oranını düşürmenin ve %100 özgün bir metne ulaşmanın en etkili yollarını inceleyeceğiz.

SPSS Veri Görünümü Ekranı — Şekil 1: Analiz öncesi SPSS veri görünümü.

1. Parafraz (Yeniden İfade Etme) Sanatını Öğrenin

Benzerlik düşürmenin en temel ve en etkili yolu "parafraz" yapmaktır. Bu, bir cümleyi olduğu gibi kopyalamak yerine, kendi kelimelerinizle ve cümle yapınızla yeniden yazmak demektir.

Sadece kelimeleri değiştirmeyin:Eş anlamlı kelimeleri değiştirmek (örneğin; "önemli" yerine "mühim" yazmak) yetersizdir. Yazılımlar bunu tespit edebilir.

Cümle yapısını değiştirin:Aktif bir cümleyi pasif yapın veya tam tersini uygulayın. İki kısa cümleyi birleştirin veya uzun bir cümleyi bölün.

Anlamı koruyun:Cümleyi değiştirirken orijinal fikrin kaybolmadığından emin olun.

SPSS Explore Menüsü Yolu — Şekil 2: Explore menüsüne erişim yolu.

2. Doğrudan Alıntıları Azaltın, Dolaylı Anlatıma Geçin

Bir metni tırnak işareti içinde "...." şeklinde doğrudan almak, benzerlik oranını artırır (eğer filtreler kapalıysa). Bunun yerine dolaylı anlatım kullanın.

Yanlış (Yüksek Benzerlik):Yılmaz (2023), "Enflasyonun ana nedeni talep fazlasıdır," demiştir.

Doğru (Düşük Benzerlik):Yılmaz'a (2023) göre, enflasyonist baskının temelinde yatan asıl faktör, piyasadaki talebin arzdan fazla olmasıdır.

3. Farklı Kaynakları Sentezleyin

En sık yapılan hata, bir paragrafı tamamen tek bir kaynaktan alıp uyarlamaya çalışmaktır. Bunun yerine sentez yapın. Aynı konuda fikir belirten 2-3 farklı makaleyi okuyun ve bu fikirleri tek bir paragrafta harmanlayın.

Örneğin; A yazarı konunun ekonomik boyutunu, B yazarı ise sosyal boyutunu ele almışsa, siz bu ikisini birleştirerek "Konunun hem ekonomik hem de sosyal yansımaları mevcuttur (Yazar A, 2020; Yazar B, 2021)" şeklinde yazın.

SPSS Plots Ayarları Penceresi — Şekil 3: "Normality plots with tests" seçeneğinin aktifleştirilmesi.

4. Yabancı Kaynaklardan Yararlanın

Sadece Türkçe kaynaklardan yararlanmak, sık kullanılan cümle kalıplarına denk gelme ihtimalinizi artırır. İngilizce, Almanca veya diğer dillerdeki makaleleri okuyup, bunları Türkçeye çevirerek ve üzerine kendi yorumunuzu katarak yazmak özgünlüğü ciddi oranda artırır.

Not: Çeviri yapsanız bile, orijinal fikrin sahibine mutlaka atıf yapmalısınız.

5. Özgün Yorum ve Analizlerinizi Ekleyin

Bir metnin benzerlik oranını düşürmenin en garantili yolu, literatürde olmayan şeyi, yani sizin fikrinizi eklemektir.

SPSS Normallik Testi Çıktı Tablosu — Şekil 4: Örnek bir "Tests of Normality" tablosu. Sig. değerlerine dikkat edin.

6. Kelime Değiştirme Programlarından Uzak Durun (Spinning)

İnternetteki otomatik "makale özgünleştirici" (article spinner) araçları, metni anlamsız hale getirir ve akademik dilden uzaklaştırır. Bu araçlar kelimeleri rastgele eş anlamlılarla değiştirir ve ortaya bozuk bir Türkçe çıkar. Profesyonel bir çalışma için manuel düzenleme şarttır.

7. Referans ve Kaynakça Ayarlarını Kontrol Edin

Bazen benzerlik oranı, metninizin içeriğinden değil, kaynakça listesinden veya kapak sayfasından dolayı yüksek çıkar.

Filtreleme: Raporu alırken (veya hocanızdan isterken) "Kaynakça hariç tut" (Exclude Bibliography) ve "Alıntılar hariç tut" (Exclude Quotes) seçeneklerinin aktif olup olmadığını kontrol edin.

Standart şablonlar (örneğin üniversitenin kapak sayfası) her öğrencide aynı olduğu için oranı yükseltebilir; bu kısımları rapordan hariç tutmak gerekebilir.